تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی یکی از مهم ترین موضوعاتی است که در صنایع مختلف، تعمیرگاه های خودرو، خطوط تولید، ماشین آلات صنعتی و تجهیزات سنگین مورد توجه کارشناسان نگهداری و تعمیرات قرار می گیرد. بسیاری از افراد تصور می کنند تمام گریس ها عملکرد مشابهی دارند و تنها تفاوت آن ها در قیمت یا نام تجاری است؛ در حالی که واقعیت کاملاً متفاوت است. انتخاب نادرست گریس می تواند باعث افزایش اصطکاک، بالا رفتن دمای قطعات، کاهش عمر بلبرینگ ها، یاتاقان ها و تجهیزات مکانیکی و در نهایت تحمیل هزینه های سنگین تعمیر و توقف تولید شود.

شناخت دقیق تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی به کاربران کمک می کند تا متناسب با شرایط کاری، دمای محیط، میزان بار، سرعت حرکت قطعات و شرایط رطوبتی، روانکار مناسبی انتخاب کنند. برای مثال، گریسی که برای روانکاری یک لولای ساده یا تجهیزات سبک مناسب است، لزوماً برای یاتاقان یک موتور صنعتی، بلبرینگ کوره، فن های صنعتی یا تجهیزات معادن گزینه مناسبی نخواهد بود.

در این مقاله به صورت کاملاً تخصصی و بر اساس اصول فنی، تمام جنبه های تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی را بررسی می کنیم. همچنین درباره ترکیبات، مقاومت حرارتی، دوام، کاربردها، مزایا، معایب، نحوه انتخاب، اشتباهات رایج هنگام خرید و نکات مهم نگهداری این دو نوع گریس توضیح خواهیم داد تا بتوانید با آگاهی کامل بهترین گزینه را برای تجهیزات خود انتخاب کنید.

گریس چیست و چه نقشی در روانکاری دارد؟

پیش از بررسی تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی، بهتر است ابتدا با مفهوم گریس آشنا شویم.

گریس نوعی روانکار نیمه جامد است که از ترکیب سه جزء اصلی تشکیل می شود:

• روغن پایه
• غلیظ کننده (Thickener)
• افزودنی های شیمیایی

روغن پایه وظیفه اصلی روانکاری را بر عهده دارد، غلیظ کننده باعث حفظ ساختار نیمه جامد گریس می شود و افزودنی ها خواصی مانند مقاومت در برابر اکسیداسیون، فشار، خوردگی، زنگ زدگی و دمای بالا را به محصول اضافه می کنند.

برخلاف روغن که به راحتی از محل روانکاری خارج می شود، گریس در محل باقی می ماند و برای نقاطی که امکان روانکاری مداوم وجود ندارد، گزینه ای بسیار مناسب محسوب می شود.

گریس معمولی چیست؟

برای درک بهتر تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی ابتدا باید ویژگی های گریس معمولی را بشناسیم.

گریس معمولی یکی از رایج ترین انواع روانکارهاست که برای تجهیزات با دمای کاری معمولی طراحی شده است. این گریس ها اغلب بر پایه روغن معدنی تولید می شوند و از غلیظ کننده هایی مانند صابون کلسیمی یا لیتیومی بهره می برند.

کاربرد اصلی گریس معمولی در تجهیزاتی است که:

• دمای کاری پایین یا متوسط دارند.
• فشار مکانیکی زیادی تحمل نمی کنند.
• سرعت حرکت قطعات متوسط است.
• در معرض حرارت مستقیم قرار ندارند.

از جمله کاربردهای آن می توان به روانکاری لولاها، اتصالات مکانیکی، یاتاقان های سبک، تجهیزات کشاورزی، ماشین آلات عمومی و برخی قطعات خودرو اشاره کرد.

گریس نسوز چیست؟

اصلی ترین بخش در بررسی تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی، شناخت ویژگی های گریس نسوز است.

گریس نسوز نوعی روانکار تخصصی است که برای شرایط کاری سخت طراحی شده و توانایی حفظ خواص خود را در دماهای بسیار بالا دارد. این محصولات معمولاً از روغن پایه باکیفیت، غلیظ کننده های مقاوم به حرارت و افزودنی های ویژه تولید می شوند.

بسته به نوع فرمولاسیون، گریس های نسوز می توانند در دماهای بسیار بالاتر از گریس های معمولی بدون از دست دادن خاصیت روانکاری کار کنند.

از مهم ترین کاربردهای آن می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• بلبرینگ کوره ها
• فن های صنعتی
• موتورهای الکتریکی
• تجهیزات فولادسازی
• صنایع سیمان
• ماشین آلات معدنی
• خطوط تولید با دمای بالا
• صنایع پتروشیمی

---

بیشتر بدانید: گریس نسوز چیست؟

بیشتر بدانید: گریس نسوز لیتیومی

بیشتر بدانید: گریس نسوز سیلیکونی

بیشتر بدانید: گریس نسوز گرافیتی

بیشتر بدانید: گریس نسوز کلسیومی

---

مهم ترین تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی

اگر بخواهیم تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی را به صورت خلاصه بیان کنیم، می توان گفت مهم ترین اختلاف این دو محصول در توانایی تحمل شرایط کاری سخت، به ویژه دمای بالا و بارهای سنگین است.

جدول زیر مقایسه ای کلی بین این دو نوع گریس ارائه می دهد:

ویژگی	گریس معمولی	گریس نسوز
مقاومت حرارتی	متوسط	بسیار بالا
مقاومت در برابر اکسیداسیون	معمولی	بالا
تحمل فشار	متوسط	زیاد
دوام در شرایط سخت	متوسط	بسیار زیاد
قیمت	اقتصادی تر	بالاتر
کاربرد	تجهیزات عمومی	تجهیزات صنعتی و دمای بالا

این جدول تنها یک مقایسه کلی است و در ادامه مقاله، هر یک از این ویژگی ها را به صورت تخصصی بررسی خواهیم کرد.

تفاوت در ترکیب مواد اولیه

یکی از مهم ترین موارد در بررسی تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی، نوع مواد اولیه به کاررفته در تولید آن ها است.

در بسیاری از گریس های معمولی از روغن های پایه معدنی و غلیظ کننده های استاندارد استفاده می شود. این ترکیبات برای شرایط کاری معمولی عملکرد مناسبی دارند، اما در دماهای بالا به تدریج خواص خود را از دست می دهند.

در مقابل، گریس های نسوز معمولاً از روغن های پایه با شاخص گرانروی بالاتر، غلیظ کننده های مقاوم به حرارت مانند کمپلکس لیتیوم، پلی یوریا یا بنتونیت و همچنین افزودنی های ضدسایش، ضدخوردگی و ضد اکسیداسیون بهره می برند. همین تفاوت در فرمولاسیون باعث می شود این محصولات در شرایط کاری سخت، پایداری بسیار بیشتری داشته باشند.

چرا انتخاب گریس مناسب اهمیت دارد؟

یکی از اشتباهات رایج در واحدهای صنعتی، استفاده از یک نوع گریس برای تمام تجهیزات است.

در حالی که انتخاب نادرست روانکار می تواند باعث:

• افزایش اصطکاک
• افزایش مصرف انرژی
• بالا رفتن دمای قطعات
• کاهش عمر بلبرینگ ها
• خرابی یاتاقان ها
• توقف خطوط تولید
• افزایش هزینه تعمیرات

شود.

به همین دلیل، شناخت دقیق تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی نه تنها از نظر فنی، بلکه از نظر اقتصادی نیز اهمیت زیادی دارد و می تواند هزینه های نگهداری تجهیزات را در بلندمدت به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

بررسی تخصصی تفاوت های فنی و عملکردی گریس نسوز و گریس معمولی

پس از آشنایی با مفهوم کلی این دو روانکار، اکنون زمان آن رسیده است که تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی را از دیدگاه مهندسی روانکاری بررسی کنیم. اگرچه هر دو محصول برای کاهش اصطکاک، جلوگیری از سایش و افزایش عمر قطعات طراحی شده اند، اما تفاوت در مواد اولیه، افزودنی ها، ساختار غلیظ کننده و محدوده عملکرد باعث شده است هر کدام برای شرایط خاصی مناسب باشند. انتخاب نادرست گریس می تواند نه تنها باعث کاهش راندمان تجهیزات شود، بلکه هزینه های تعمیرات، توقف خط تولید و تعویض قطعات را نیز به طور قابل توجهی افزایش دهد.

۱. تفاوت در مقاومت حرارتی

مهم ترین موضوع در بررسی تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی، میزان مقاومت آن ها در برابر افزایش دما است.

تمام روانکارها با افزایش دما دچار تغییراتی در ساختار خود می شوند، اما شدت این تغییرات به نوع فرمولاسیون بستگی دارد. گریس های معمولی معمولاً برای دماهای پایین تا متوسط طراحی شده اند و در صورت قرار گرفتن در معرض حرارت زیاد، روغن پایه از غلیظ کننده جدا می شود. این پدیده که به آن Oil Separation گفته می شود، باعث کاهش خاصیت روانکاری و در نهایت افزایش اصطکاک خواهد شد.

در مقابل، گریس های نسوز به گونه ای طراحی شده اند که حتی در دماهای بسیار بالا نیز ساختار خود را حفظ کنند. استفاده از غلیظ کننده های مقاوم به حرارت و افزودنی های پایدار باعث می شود روانکاری قطعات برای مدت طولانی ادامه پیدا کند و خطر خشک شدن گریس یا از بین رفتن فیلم روانکار به حداقل برسد.

به همین دلیل در تجهیزاتی مانند کوره های صنعتی، خشک کن ها، موتورهای الکتریکی بزرگ، فن های صنعتی، خطوط فولاد و صنایع سیمان، استفاده از گریس معمولی می تواند به خرابی سریع قطعات منجر شود.

۲. تفاوت در تحمل فشار و بار مکانیکی

یکی دیگر از مهم ترین موارد در بررسی تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی، مقاومت در برابر فشارهای مکانیکی است.

در بسیاری از تجهیزات صنعتی، بلبرینگ ها و یاتاقان ها علاوه بر حرارت، تحت فشارهای بسیار سنگین نیز قرار دارند. اگر گریس نتواند فیلم روانکاری مناسبی ایجاد کند، تماس مستقیم فلز با فلز اتفاق می افتد و سایش به سرعت افزایش پیدا می کند.

گریس های نسوز معمولاً دارای افزودنی های EP (Extreme Pressure) هستند که باعث می شود حتی در فشارهای بالا نیز لایه محافظ بین قطعات حفظ شود.

در مقابل، بسیاری از گریس های معمولی برای بارهای سبک و متوسط طراحی شده اند و در شرایط کاری سنگین، عملکرد مطلوبی ندارند.

۳. تفاوت در مقاومت در برابر آب و رطوبت

یکی دیگر از موارد مهم در شناخت تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی، رفتار آن ها در محیط های مرطوب است.

در بسیاری از صنایع مانند:

• صنایع غذایی
• کشاورزی
• معادن
• کارواش ها
• بنادر
• صنایع دریایی

قطعات دائماً در تماس با آب یا رطوبت قرار دارند.

اگر گریس در برابر شسته شدن توسط آب مقاومت کافی نداشته باشد، به سرعت از محل روانکاری خارج شده و قطعات بدون محافظ باقی می مانند.

بسته به نوع فرمولاسیون، بسیاری از گریس های نسوز مقاومت بسیار خوبی در برابر آب دارند، در حالی که برخی گریس های معمولی در تماس مداوم با رطوبت سریع تر کیفیت خود را از دست می دهند.

البته باید توجه داشت که همه گریس های نسوز الزاماً ضدآب نیستند و انتخاب محصول باید بر اساس شرایط واقعی کار انجام شود.

۴. تفاوت در پایداری مکانیکی

یکی از شاخص های مهم کیفیت گریس، توانایی حفظ ساختار در برابر تنش های مکانیکی است.

در تجهیزات دوار، گریس دائماً تحت فشار، برش و حرکت قرار می گیرد.

اگر ساختار گریس ناپایدار باشد:

• نرم می شود.
• از محل خارج می شود.
• خاصیت روانکاری کاهش پیدا می کند.
• مصرف گریس افزایش می یابد.

در بررسی تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی مشاهده می شود که گریس های نسوز معمولاً پایداری مکانیکی بیشتری دارند و در کارکردهای طولانی، ساختار خود را بهتر حفظ می کنند.

۵. تفاوت در مقاومت در برابر اکسیداسیون

اکسیداسیون یکی از عوامل اصلی کاهش عمر روانکارها است.

وقتی گریس در معرض:

• اکسیژن
• دمای بالا
• رطوبت
• آلودگی

قرار می گیرد، به مرور زمان کیفیت آن کاهش پیدا می کند.

در گریس های نسوز معمولاً از آنتی اکسیدان های قوی تری استفاده می شود که سرعت اکسید شدن روغن پایه را کاهش می دهند.

همین موضوع باعث می شود فواصل سرویس کاری افزایش پیدا کند.

۶. تفاوت در طول عمر مفید

یکی دیگر از موارد مهم در بررسی تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی، مدت زمان حفظ عملکرد مناسب است.

در شرایط کاری مشابه، گریس های نسوز معمولاً دیرتر خواص خود را از دست می دهند.

دلایل این موضوع عبارت اند از:

• مقاومت بیشتر در برابر حرارت
• اکسیداسیون کمتر
• حفظ بهتر ساختار
• مقاومت بالاتر در برابر فشار
• کاهش تبخیر روغن پایه

در نتیجه، تعداد دفعات روانکاری کاهش پیدا می کند و هزینه های نگهداری تجهیزات نیز کمتر خواهد شد.

۷. تفاوت در کاربردهای صنعتی

نوع کاربرد یکی از مهم ترین معیارهای انتخاب گریس است.

جدول زیر نمونه ای از کاربردهای رایج را نشان می دهد.

نوع تجهیزات	گریس معمولی	گریس نسوز
لولاها	✔	✔
بلبرینگ سبک	✔	✔
موتورهای صنعتی	محدود	✔
کوره ها	✖	✔
صنایع فولاد	✖	✔
تجهیزات معدنی	محدود	✔
فن های صنعتی	محدود	✔
ماشین آلات کشاورزی	✔	✔ (در شرایط سخت)

همان طور که مشاهده می شود، هرچه دمای کاری و فشار بیشتر باشد، استفاده از گریس نسوز منطقی تر خواهد بود.

۸. تفاوت قیمت

یکی از سوالات رایج هنگام بررسی تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی مربوط به قیمت است.

به طور کلی، گریس های نسوز به دلیل استفاده از:

• روغن پایه باکیفیت تر
• افزودنی های تخصصی
• غلیظ کننده های مقاوم تر
• فناوری تولید پیشرفته تر

قیمت بالاتری نسبت به گریس های معمولی دارند.

اما نباید تنها قیمت خرید را ملاک قرار داد.

در بسیاری از خطوط تولید، استفاده از گریس مناسب باعث:

• کاهش خرابی تجهیزات
• کاهش توقف تولید
• افزایش عمر بلبرینگ ها
• کاهش مصرف گریس
• کاهش هزینه تعمیرات

می شود و در نهایت هزینه کلی بهره برداری را کاهش می دهد.

اشتباهات رایج هنگام انتخاب گریس

بررسی تجربه واحدهای نگهداری و تعمیرات نشان می دهد برخی اشتباهات به صورت مکرر تکرار می شوند.

مهم ترین این اشتباهات عبارت اند از:

• انتخاب گریس فقط بر اساس قیمت
• استفاده از یک گریس برای تمام تجهیزات
• بی توجهی به دمای کاری
• توجه نکردن به نوع بار وارد بر قطعات
• مخلوط کردن دو گریس با غلیظ کننده های متفاوت
• استفاده بیش از حد از گریس
• عدم رعایت برنامه روانکاری

هر یک از این موارد می تواند باعث کاهش عمر تجهیزات و افزایش هزینه های نگهداری شود؛ حتی اگر از گریس باکیفیت استفاده شده باشد.

راهنمای انتخاب بهترین گریس بر اساس نوع کاربرد

پس از بررسی کامل تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی، مهم ترین سؤال این است که در عمل کدام گریس برای تجهیزات شما مناسب تر است؟ پاسخ این سؤال به نوع دستگاه، شرایط کاری، دمای محیط، سرعت حرکت قطعات، میزان بار وارده و حتی فاصله زمانی بین سرویس های نگهداری بستگی دارد. انتخاب صحیح گریس تنها بر اساس عنوان «نسوز» یا «معمولی» انجام نمی شود؛ بلکه باید مشخصات فنی محصول با شرایط واقعی کار مطابقت داشته باشد.

اگر تجهیزات در محیطی با دمای معمولی فعالیت می کنند، فشار زیادی به قطعات وارد نمی شود و برنامه روانکاری منظم وجود دارد، گریس معمولی باکیفیت می تواند عملکرد مطلوبی داشته باشد. اما در تجهیزاتی که دمای بالا، بار سنگین، سرعت زیاد یا شرایط سخت محیطی دارند، استفاده از گریس نسوز ضروری است. در چنین شرایطی، انتخاب گریس ارزان تر ممکن است در کوتاه مدت هزینه خرید را کاهش دهد، اما در بلندمدت باعث خرابی بلبرینگ، یاتاقان، شفت و سایر قطعات شده و هزینه های بسیار بیشتری را به مجموعه تحمیل کند.

هنگام خرید گریس به چه نکاتی توجه کنیم؟

شناخت تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی زمانی ارزشمند خواهد بود که بتوانید در زمان خرید، محصول مناسب را انتخاب کنید. هنگام انتخاب گریس، بهتر است به مشخصات فنی درج شده روی بسته بندی یا برگه اطلاعات فنی (TDS) توجه کنید.

مهم ترین معیارهای انتخاب عبارت اند از:

معیار	اهمیت
دمای کاری تجهیزات	بسیار زیاد
نوع غلیظ کننده	بسیار زیاد
گرید NLGI	زیاد
نوع روغن پایه	زیاد
مقاومت در برابر آب	زیاد
مقاومت در برابر فشار (EP)	زیاد
مقاومت در برابر اکسیداسیون	متوسط تا زیاد
سازگاری با گریس قبلی	بسیار زیاد
توصیه سازنده دستگاه	بسیار زیاد

توصیه می شود پیش از تغییر نوع گریس، دفترچه راهنمای دستگاه یا توصیه سازنده تجهیزات را بررسی کنید؛ زیرا استفاده از گریس نامناسب یا ناسازگار می تواند عملکرد روانکاری را مختل کند.

آیا می توان گریس نسوز و گریس معمولی را با هم مخلوط کرد؟

یکی از رایج ترین اشتباهات در واحدهای تعمیر و نگهداری، مخلوط کردن گریس های مختلف است. اگرچه ممکن است از نظر ظاهری مشکلی ایجاد نشود، اما بسیاری از گریس ها از غلیظ کننده های متفاوتی تولید شده اند و با یکدیگر سازگاری شیمیایی ندارند.

ترکیب دو گریس ناسازگار ممکن است باعث:

• کاهش چسبندگی
• جدا شدن روغن پایه
• نرم یا سفت شدن بیش از حد گریس
• کاهش مقاومت حرارتی
• افت شدید عملکرد روانکاری

شود.

بنابراین اگر قصد تغییر نوع گریس را دارید، بهتر است ابتدا گریس قبلی تا حد امکان از سیستم خارج شده و سپس گریس جدید مطابق دستورالعمل سازنده تزریق شود.

تجربه کارشناسان مبین شیمی

بر اساس تجربه کارشناسان فنی مبین شیمی در تأمین روانکارهای صنعتی، یکی از مهم ترین دلایل خرابی زودهنگام بلبرینگ ها، انتخاب نادرست گریس است. در بسیاری از پروژه های صنعتی مشاهده شده است که تجهیزات با دمای کاری بالا، به دلیل استفاده از گریس معمولی، دچار افزایش اصطکاک، تخریب فیلم روانکار و در نهایت آسیب به قطعات شده اند.

از سوی دیگر، استفاده از گریس نسوز در تجهیزاتی که به آن نیاز ندارند نیز همیشه انتخاب اقتصادی نیست. گریس مناسب باید بر اساس شرایط واقعی کار، نوع تجهیز، سرعت دوران، میزان بار و شرایط محیطی انتخاب شود. این رویکرد علاوه بر افزایش عمر تجهیزات، هزینه های نگهداری و مصرف روانکار را نیز کاهش می دهد و یکی از اصول مهم در برنامه های نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه (PM) محسوب می شود.

جمع بندی

تفاوت گریس نسوز و گریس معمولی تنها به تحمل دمای بالا محدود نمی شود. این دو محصول از نظر نوع روغن پایه، غلیظ کننده، افزودنی ها، مقاومت در برابر فشار، پایداری مکانیکی، مقاومت در برابر آب، طول عمر و کاربردهای صنعتی نیز تفاوت های مهمی دارند.

گریس معمولی برای بسیاری از تجهیزات عمومی و شرایط کاری عادی گزینه ای مناسب و اقتصادی است، اما زمانی که تجهیزات در معرض دمای بالا، فشار زیاد یا شرایط سخت محیطی قرار دارند، استفاده از گریس نسوز اهمیت زیادی پیدا می کند. انتخاب صحیح روانکار می تواند عمر مفید قطعات را افزایش دهد، از توقف های ناخواسته جلوگیری کند و هزینه های تعمیرات را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

بنابراین، پیش از خرید، تنها به قیمت یا عنوان محصول توجه نکنید و مشخصات فنی، شرایط کاری دستگاه و توصیه سازنده تجهیزات را نیز در نظر بگیرید. این رویکرد، بهترین راه برای بهره گیری از مزایای هر دو نوع گریس و جلوگیری از مشکلات ناشی از انتخاب نادرست است.

مبین شیمی؛ تأمین کننده روانکارهای صنعتی

مبین شیمی با تجربه در حوزه تأمین روانکارهای صنعتی، انواع گریس نسوز، گریس صنعتی، گریس لیتیومی، گریس سیلیکونی، گریس گرافیتی و سایر روانکارهای تخصصی را متناسب با نیاز صنایع مختلف عرضه می کند. همچنین این مجموعه در زمینه فروش انواع آب صابون صنعتی، روغن های برش و سیالات ماشین کاری نیز فعالیت دارد و با ارائه مشاوره تخصصی، به مشتریان کمک می کند تا مناسب ترین محصول را بر اساس شرایط کاری تجهیزات خود انتخاب کنند.

سوالات متداول

تفاوت اصلی گریس نسوز و گریس معمولی چیست؟

مهم ترین تفاوت در مقاومت حرارتی، تحمل فشار، پایداری در شرایط سخت و طول عمر عملکرد روانکاری است.

آیا همیشه باید از گریس نسوز استفاده کنیم؟

خیر. اگر تجهیزات در دمای معمولی و شرایط کاری سبک فعالیت می کنند، استفاده از گریس معمولی باکیفیت کاملاً مناسب است.

آیا گریس نسوز در برابر آب نیز مقاوم است؟

بسته به نوع فرمولاسیون، بسیاری از گریس های نسوز مقاومت خوبی در برابر آب دارند، اما این ویژگی در همه محصولات یکسان نیست و باید مشخصات فنی بررسی شود.

آیا می توان دو نوع گریس را با هم مخلوط کرد؟

در اغلب موارد توصیه نمی شود، زیرا ممکن است غلیظ کننده ها با یکدیگر ناسازگار باشند و عملکرد روانکاری کاهش یابد.

هر چند وقت یک بار باید گریس تعویض شود؟

زمان تعویض به نوع گریس، شرایط کاری، دمای عملکرد، سرعت تجهیزات و توصیه سازنده دستگاه بستگی دارد.

آیا قیمت بالاتر گریس نسوز همیشه به صرفه است؟

در تجهیزاتی که در شرایط سخت کار می کنند، استفاده از گریس نسوز معمولاً باعث کاهش هزینه های تعمیر و افزایش عمر قطعات می شود و از نظر اقتصادی نیز مقرون به صرفه خواهد بود.